Gözüne Yabancı Cisim Kaçanlara İlk Müdahale Yolları

Gözüne Yabancı Cisim Kaçanlara İlk Müdahale Yolları

Göze toz, kirpik, kum, metal parçacığı, cam kırığı veya başka bir yabancı cisim kaçması; batma, yanma, sulanma, kızarıklık ve ışığa hassasiyet gibi şikâyetlere yol açabilir. Bu durumda doğru ilk yardım uygulamaları, göz yüzeyinin daha fazla zarar görmesini önlemeye yardımcı olur. Ancak göze saplanmış, çıkmayan veya görme kaybına neden olan cisimlerde müdahale etmek yerine vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Bu yazıda göze yabancı cisim kaçtığında ne yapılması gerektiğini, hangi davranışlardan kaçınılacağını ve hangi belirtilerde acil tıbbi yardım alınması gerektiğini bulabilirsiniz.

Göze Yabancı Cisim Kaçtığında İlk Olarak Ne Yapılmalı?

Öncelikle sakin olun ve gözü ovuşturmaktan kaçının. Göz ovalandığında yabancı cisim gözün saydam ön tabakası olan korneayı çizebilir veya daha derine ilerleyebilir. Müdahaleye başlamadan önce ellerinizi sabun ve temiz suyla iyice yıkayın.

• Kişiyi parlak ışıktan uzak, iyi aydınlatılmış bir ortama alın.
• Kontakt lens kullanılıyorsa lensi dikkatlice çıkarın.
• Gözün doğal olarak sulanmasına izin verin; gözyaşı küçük parçacıkların uzaklaşmasına yardımcı olabilir.
• Göz kapaklarını zorlamadan açıp yabancı cismin görünür olup olmadığını kontrol edin.
• Gözde batma devam ediyorsa temiz, ılık su veya steril serum fizyolojik ile nazikçe durulama yapın.

Gözü Su veya Serum Fizyolojik ile Yıkama

Toz, kirpik, kum gibi yüzeyde bulunan küçük parçacıklarda göz yıkama etkili olabilir. Bunun için temiz içme suyu, steril serum fizyolojik veya göz yıkama solüsyonu kullanılabilir. Su çok sıcak ya da çok soğuk olmamalıdır.

• Başınızı, etkilenen göz aşağıda kalacak şekilde hafifçe yana eğin.
• Göz kapaklarını nazikçe açık tutun.
• Suyu gözün iç köşesinden dış köşesine doğru, düşük basınçla akıtın.
• Gözünüzü birkaç kez kırpıştırın.
• Yıkama sonrasında batma, ağrı veya görme bulanıklığı devam ederse göz doktoruna başvurun.

Musluk suyuyla yıkama yapılacaksa suyun temiz olduğundan emin olun. Ancak yüksek basınçlı su, duş başlığı veya basınçlı hava kullanmak göz yüzeyine zarar verebilir. Yıkama sırasında gözün içine pamuk, peçete veya kirli bez sokulmamalıdır.

Yabancı Cisim Göz Kapağının Altındaysa Ne Yapılır?

Bazen kirpik veya küçük bir parçacık üst göz kapağının altına kaçabilir. Göz kırpma ve yıkama ile çıkmıyorsa aşağıdaki yöntem denenebilir:

• Üst göz kapağını nazikçe aşağı doğru çekerek alt göz kapağının üzerine getirin.
• Birkaç kez gözünüzü kırpıştırın.
• Ardından gözü temiz su veya serum fizyolojik ile durulayın.

Bu işlem sırasında yabancı cismi parmakla, cımbızla veya başka bir araçla almaya çalışmayın. Cisim gözün renkli kısmında, göz bebeğinin üzerinde veya göz küresine yapışmış görünüyorsa müdahale etmeyin.

Göze Saplanan Cisimlerde Ne Yapılmalı?

Metal parçası, cam, tahta kıymığı veya başka bir nesne göze saplanmışsa kesinlikle çekilmemelidir. Saplanan cismi çıkarmaya çalışmak kanamayı ve doku hasarını artırabilir.

• Gözü ovalamayın ve cisme baskı uygulamayın.
• Cismi yerinden oynatmaya çalışmayın.
• Gözü yıkamayın veya üzerine damla uygulamayın.
• Gevşek bir göz koruyucuyu, göze temas ettirmeden çevresine yerleştirin.
• Kişiyi en kısa sürede acil servise veya göz hastalıkları uzmanına ulaştırın.

Göze saplanmış cismin üzerine baskı yapmamak önemlidir. Mümkünse kişi kendi başına araç kullanmamalı; görme etkilenmişse yanında biriyle sağlık kuruluşuna gitmelidir.

Kimyasal Madde Göze Kaçarsa Ne Yapılmalı?

Temizlik ürünleri, çözücüler, asitler ve alkali maddeler göze temas ettiğinde bu durum acil kabul edilir. Kimyasal madde gözde bekletilmeden bol miktarda temiz, ılık suyla yıkanmalıdır.

• Kontakt lens varsa yıkama sırasında çıkabiliyorsa çıkarın; lensi çıkarmak için gözü zorlamayın.
• Gözü en az 15-20 dakika boyunca bol suyla durulayın.
• Göz kapaklarını açık tutmaya çalışın ve sık sık göz kırpın.
• Yıkama sırasında gözü kapatmayın veya ovuşturmayın.
• Madde ambalajını mümkünse yanınıza alarak acil servise başvurun.

Kimyasal temaslarda yıkamayı geciktirip evde farklı ürünler, süt, çay veya damla kullanmak doğru değildir. Yıkama devam ederken dahi acil tıbbi yardım istenmelidir.

Göze Yabancı Cisim Kaçtığında Yapılmaması Gerekenler

Yanlış müdahaleler gözde çizik, enfeksiyon veya daha ciddi hasara yol açabilir. Bu nedenle şu davranışlardan kaçının:

• Gözü ovuşturmayın: Yabancı cisim korneayı çizebilir.
• Cismi cımbız, iğne veya tırnakla çıkarmayın: Göz dokularında yaralanma meydana gelebilir.
• Doktor önerisi olmadan göz damlası kullanmayın: Özellikle uyuşturucu veya antibiyotikli damlalar yanlış kullanıldığında sorun oluşturabilir.
• Göze baskı uygulamayın: Göz içi yaralanmalarda hasarı artırabilir.
• Kontakt lens takmaya devam etmeyin: Tahrişi ve enfeksiyon riskini artırabilir.
• Göze pamuk veya peçete sürtmeyin: Lifler gözde kalabilir ve tahrişi artırabilir.

Hangi Durumlarda Acil Göz Doktoruna Başvurulmalı?

Küçük bir toz parçası yıkama sonrasında çıkmış olsa bile şikâyetler devam ediyorsa göz yüzeyinde çizik oluşmuş olabilir. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa acil sağlık değerlendirmesi gerekir:

• Görmede azalma veya belirgin bulanıklık
• Şiddetli ya da giderek artan göz ağrısı
• Işığa bakamama veya belirgin ışık hassasiyeti
• Gözde kanama
• Göz bebeğinde şekil değişikliği
• Gözün açılmasını engelleyen şişlik
• Gözde saplanmış veya gömülmüş yabancı cisim
• Metal taşlama, kesme veya delme sırasında yüksek hızla parçacık gelmesi
• Kimyasal madde teması
• Gözde irinli akıntı veya artan kızarıklık
• Yıkama sonrasında birkaç saat içinde geçmeyen batma ve yabancı cisim hissi

Göze Yabancı Cisim Kaçmasında Pratik İlk Yardım Özeti

Çocukların Gözüne Yabancı Cisim Kaçtığında

Çocuklar gözlerini ovuşturma eğiliminde olduğundan, öncelikle ellerini gözlerinden uzaklaştırmak gerekir. Çocuğu sakinleştirin, gözü zorla açmayın ve temiz suyla nazikçe yıkamayı deneyin. Çocuk gözünü açamıyor, sürekli ağlıyor, gözünde belirgin kızarıklık veya görme sorunu varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Çocuğun gözüne saplanan bir cisim varsa onu çıkarmaya çalışmayın. Gözün üzerine baskı yapmadan acil tıbbi yardım alın.

Gözü Korumak İçin Alınabilecek Önlemler

• Metal kesme, taşlama ve delme işlemlerinde koruyucu gözlük kullanın.
• Kimyasal temizlik ürünlerini kullanırken gözleri koruyun.
• Rüzgârlı ve tozlu ortamlarda koruyucu gözlük takın.
• Çocukların küçük parçaları gözlerine götürmesini önleyin.
• Kontakt lensleri önerilen kullanım süresinden fazla takmayın ve ellerinizi yıkamadan lenslere dokunmayın.
• Evde göz yıkama solüsyonu veya temiz su bulundurun.

Sonuç

Göze yabancı cisim kaçtığında en önemli ilk yardım adımları gözü ovuşturmamak, elleri temizlemek ve yüzeydeki küçük parçacıkları temiz su veya serum fizyolojik ile nazikçe uzaklaştırmaktır. Göze saplanan cisimlerde, kimyasal temaslarda, görme kaybında veya şiddetli ağrıda evde müdahale edilmemelidir. Bu durumlarda acil sağlık hizmeti almak, kalıcı göz hasarı riskini azaltmak açısından büyük önem taşır.

Bu bilgiler genel ilk yardım amaçlıdır ve doktor muayenesinin yerine geçmez. Şikâyetler devam ediyor veya kötüleşiyorsa bir göz hastalıkları uzmanına başvurun.